eBay ile GittiGidiyor ilişkisi, stratejik modeli ve amaçlanan faydanın gerçekleşebilmesi sorunsalı ?

Posted: May 17, 2013 in stratejik yönetim

Şubat 2001’de yayın hayatına başlayan ve 43 ülkede faaliyet gösteren dünyanın en büyük online pazaryeri eBay’in Türkiye iştiraki GittiGidiyor.com; 7 milyon kayıtlı üyesi, 500 binden fazla günlük ziyaretçisi ve 4 milyonu aşkın anlık satış fırsatıyla Türkiye’nin en işlek alışveriş merkezidir. 1 Türkiye’de bireylerarası doğrudan ticaret alışkanlığının gelişmesine öncülük eden şirket, 5 Şubat 2001 tarihinde, Serkan BORANÇILI, Burak DİVANLIOĞLU ve Tolga KABATAŞ tarafından kurulmuştur.

Şirket merkezi San Jose, Kalifornia’da olup, 1995 yılında kurulan ve şu an 100 milyondan fazla aktif kullanıcısı (Q4 2011) ile eBay, dünyanın en büyük online e-ticaret pazarıdır. Alıcı ve satıcıların aynı platformda buluşmalarını sağlayan eBay, 2011 yılında 68.6 milyar$’lık alış-veriş hacmini yakalamış olup, her saniye 2100 $’lık ticaretin gerçekleştiği dev bir pazar ağıdır.2 Kurulduğu günden bu yana eBay; PayPal, Skype(sonradan 8.56 milyar $’a Microsoft’a satıldı), Shopping.com, Kijiji, Gumtree benzeri dünyanın en güçlü markalarını bünyesinde barındırıyor. 2007 yılında GittiGidiyor kayıtlı kullanıcı sayısını 1 milyon çıkarmış olup, eBay’e azınlık hissesini satıp ortaklık yoluna gitti.

2007 yılında yaptığı bu atılımla eBay, Türkiye piyasasını gözlem altında tutma ve gelişen e-ticaret potansiyelini gözlemleme noktasında yaptığı akıllıca bir ortaklıktır. eBay, bu stratejik ortaklık ve karşılıklı know how transferiyle GittiGidiyor’a hizmet çeşitliliğinin artırmasını sağladı. Bu stratejik ortaklıktan memnun olmuş olacak ki eBay, 2011 yılında Gittigidiyor’un %93 çoğunluk hissesini satın alarak Türkiye pazarında güçlü bir oyuncu olarak devam etme kararı aldı. %7’lik kalan hisse 2006 yılında iLab Ventures tarafından satın alınmıştı.

Toplam nüfusunun yaklaşık dörtte birine denk gelen 17 milyon internet kullanıcısı ve sanal alışverişe büyük ilgi duyan tüketicileriyle, Türk e-ticaret sektörü eBay açısından cazip bir pazar konumunda. Gerçekleştirilen yatırım ile Türkiye, eBay’in faaliyet gösterdiği 37. ülke oldu.

Türkiye internet kullanıcısının kaygılarını gözeterek alıcı ve satıcı arasında güvene dayalı bir işmodeli geliştiren Sıfır Risk Sistemi (SRS) dışında, eBay’in iş modeline çok benziyor. GittiGidiyor’un önemli kategorileri arasında olan “Moda” ve “Tüketici Elektroniği” kategorilere de özellikle eBay’in ilgi uzmanlık alanlarından olduğunu belirtmek lazım.

Rakipler arasında birleşme, satın alma ve ele geçirme gibi stratejiler ölçek ekonomisi yaratılmasını ve kaynak/yetenek/teknolojinin daha etkin transferini sağlar. eBay, bu yatay bütünleşme stratejisi ile Türkiye pazarında etkin şekilde yer almayı hedeflemiştir. İnternet Dünya İstatistikleri’ne göre, Türkiye, %45’lik penetrasyon oranıyla, internet kullanımında, dünyanın en büyük 12. pazarı konumunda bulunuyor.3

eBay açısından oldukça iyi bir yatırım olan satın alma kararı, GittiGidiyor için de zamanlama ve karar olarak iyi bir çıkış stratejisi olduğunu söylemeliyim. Şu anda 43 ülkede faaliyet gösteren eBay, farklı coğrafyalardaki etkinliğini artırmak, ölçek ekonomisini de uygulayabilmek için GittiGidiyor satınalması yapmıştır. Pekala eBay, Türkiye pazarında da eBay.com.tr ile girebilirdi.! Ancak hem ülkedeki tanınırlığından faydalanmak, hem de bu coğrafya’ya ait farklı ödeme yöntemlerinin ( SRS ) getirilerinden nemalanmak ayrıca ki en önemli faktörlerden birisi olan “kaynağın taklit etme maliyeti” nin yüksekliğinden ötürü yerinde kararla satın alma işlemini gerçekleştirmiştir.

2007-2011 yılındaki satınalma ile eBay, şu ana kadar GittiGidiyor’a büyük yatırımlar yapmadı. Şu anda piyasayı anlamaya çalıştığını düşünürsek bile, Sahibinden.com ki kendisinin bu pazardaki önemli rakiplerindendir, yaptığı akıllı reklam stratejileri ile rakibinden büyük pay kaptığı aşikardır. Öte yandan son zamanlarda ortaya çıkan grup satınalma siteleri de GittiGidiyor için olası tehditlerdendir. Amerikan satın alma alışkanlıklarının Türkiye kullancısı ile benzer olmadığı bir gerçek, zira 2011 yılında Banka kartları ile ödeme altyapısına yeni geçti ve açık artırma yöntemini sitesinden kaldırdı. Bütün bunlara rağmen ülkedeki heyecan, online harcama potansiyeli ( bknz. Markofoni, trendyol v.s) durumun hiç de kötü olmadığını ispatlıyordu.

eBay satınalması sonrasında komisyon oranları düşmesi umulan GittiGidiyor’un, reklam pastasından bu sayede daha fazla kapabilmesi mümkündür, bu önemli bir güçlü yandır. Şu anda google trends grafiklerine bakıldığında son 2 yıldaki kullanım oranlarında, Sahibinden’e nazaran daha az çekebildiği görülüyor.

eBay’in dünya ölçeğindeki vizyonu, iş yapabilme kapasitesi bütün bunların ötesinde 30Milyon’a yakın facebook kullancısı ile 8 milyon twitter kullanıcsının dünya devinin iştahını kabarttığı açıktır.

 

Aksi takdirde GittiGidiyor’un durağan yapısı sürer ve onun sadece Türkiye’ye resmi yollardan henüz gelmeyen ürünlerin doldurduğu sadece moda ve tüketici elektroniği kategorilerinde iyi bir alternatif olarak kalmasına neden olur.

 

Sürdürülebilir rekabet avantajı başkaları tarafından kopyalanamayacak bir şekilde uzun dönemli avantaj sağlaması açısından rekabet avantajından ayrılmaktadır. Rekabet avantajında bu süreçlerin kopya edilememesi veya çoğaltılamaması önemli değildir. Sürdürülebilir rekabet avantajına sahip olmadan da bazı firmalar geçici olarak maliyetlerinin üstünde kazanç sağlayabilirler. Avantajın sürdürülebilir olması için özel ve ayırt edici niteliklere sahip olması gerekmektedir.3

 

Referanslar

 

1-      Sahibinden.com hakkında, http://www.gittigidiyor.com/hakkimizda/tarihce

2-      eBay.com hakkında, http://www.ebayinc.com/who

3-      Internet Kullanımında Türkiye’nin yeri, http://www.internetworldstats.com/ World Internet User Statistics. Updated June 30, 2010

 

 

Muharrem İŞERİ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s